Cách lái xe số tự động cho người mới bắt đầu nghe thì đơn giản: không côn, không lo chết máy, chỉ có ga và phanh. Chính vì dễ như vậy mà nhiều người chủ quan, trong khi xe số tự động có những lỗi nguy hiểm rất riêng của nó. Hai lỗi đáng sợ nhất là đạp nhầm chân ga thay vì chân phanh, và quên đưa cần số về P trước khi rời xe.
Bài hướng dẫn cách lái xe số tự động cho người mới bắt đầu này đi qua từng thao tác theo đúng trình tự bạn sẽ gặp khi ngồi vào xe. Đọc để hiểu nguyên lý thì được, nhưng phản xạ chỉ hình thành khi bạn tập trên xe thật, ở nơi vắng, có người lái lâu năm ngồi ghế bên cạnh.
Cách lái xe số tự động cho người mới bắt đầu: hiểu cần số trước
Trước khi đạp bất cứ bàn đạp nào, hãy dành vài phút nhìn cần số và đọc sách hướng dẫn sử dụng đi kèm xe. Các ký hiệu dưới đây là loại thường gặp, nhưng cách bố trí, tên gọi và cả hình dạng cần số khác nhau khá nhiều giữa các xe.
P, R, N, D và lúc dùng từng vị trí
P là vị trí đỗ, khóa hộp số để xe không lăn, chỉ dùng khi xe đã đứng yên hẳn. R là số lùi. N là số trung gian, động cơ vẫn chạy nhưng không truyền lực xuống bánh, thường dùng khi cần đẩy xe hoặc theo chỉ dẫn riêng của xe. D là số tiến, hộp số tự lên xuống cấp số theo tốc độ và mức ga, đây là vị trí bạn dùng gần như suốt hành trình.
Chế độ số thấp và chuyển số tay
Nhiều xe có thêm các vị trí như L, 1, 2, B, hoặc chế độ chuyển số tay ký hiệu M, S hay dấu cộng trừ. Điểm chung của chúng là giữ xe ở cấp số thấp để động cơ ghìm tốc độ, rất hữu ích khi xuống dốc dài. Tuy nhiên ký hiệu và cách kích hoạt phụ thuộc từng xe, nên phải đọc sách hướng dẫn của chính xe mình trước khi dùng.
| Vị trí | Dùng khi nào | Lỗi người mới hay gặp |
|---|---|---|
| P | Đỗ xe, xe đã dừng hẳn | Rời xe khi cần vẫn ở D hoặc N |
| R | Lùi xe | Gạt sang R khi xe còn đang trôi về trước |
| N | Đẩy xe, dừng tạm theo chỉ dẫn của xe | Về N khi đổ dốc cho “đỡ tốn xăng” |
| D | Chạy xe bình thường | Tì chân lên phanh suốt quãng đường |
| Số thấp hoặc chế độ tay | Xuống dốc dài, cần động cơ ghìm xe | Không biết xe có chế độ này |
Phần này sẽ dễ hình dung hơn nếu bạn xem cùng hướng dẫn về cách khởi động xe số tự động.
Quy tắc sống còn: chỉ dùng chân phải cho cả ga và phanh
Nếu chỉ được nhớ một điều về cách lái xe số tự động cho người mới bắt đầu, hãy nhớ điều này: chân phải lo cả ga lẫn phanh, chân trái đặt yên trên chỗ để chân và không làm gì cả. Nhiều người mới lại thấy “phí” và muốn giao phanh cho chân trái, đó là mầm mống của rất nhiều vụ tai nạn.
Vì sao dùng hai chân dễ dẫn tới đạp nhầm
Khi hai chân cùng đặt trên hai bàn đạp, lúc hoảng loạn cơ thể có xu hướng dồn lực vào cả hai chân cùng lúc, và bạn có thể vừa phanh vừa ga mà không biết. Người từng lái xe số sàn còn nguy hiểm hơn, vì chân trái đã quen đạp mạnh hết hành trình như đạp côn, nên khi đạp vào phanh sẽ làm xe khựng gắt. Ngược lại, nếu chỉ dùng chân phải, bạn không thể đạp hai bàn đạp cùng lúc, và não luôn biết rõ chân đang ở đâu.
Một mẹo tư thế giúp ích nhiều là đặt gót chân phải cố định trên sàn, ngay trước bàn đạp phanh. Muốn tăng ga thì xoay cổ chân sang phải, muốn phanh thì nhấc lên và đặt lại vào phanh. Làm vậy, vị trí nghỉ tự nhiên của chân luôn là phanh, và thói quen này chính là tấm lá chắn chống đạp nhầm chân ga.
Luôn đạp phanh khi khởi động và khi chuyển số
Trước khi khởi động máy, hãy đạp phanh và giữ chặt. Nhiều xe còn bắt buộc đạp phanh mới cho khởi động hoặc mới cho gạt cần ra khỏi P, nhưng dù xe không bắt buộc thì bạn vẫn nên làm như thế. Mỗi lần chuyển số, dù từ P sang D hay từ D sang R, chân phải phải nằm trên phanh, vì ngay khi vào số, xe có thể nhúc nhích.
Trong chuỗi kinh nghiệm thực hành, bạn có thể đọc thêm bài Kinh nghiệm lái xe ô tô cho người mới để bổ sung một kỹ năng khác.
Khởi hành, đi chậm trong phố và đỗ xe đúng thứ tự
Trong cách lái xe số tự động cho người mới bắt đầu, phần này quyết định bạn lái có êm hay không trong phố đông. Người mới thường hoặc đạp ga quá mạnh làm xe chồm lên, hoặc sợ quá không dám nhả phanh. Hiểu cách xe phản ứng ở số D sẽ giúp bạn bớt cả hai.
Tận dụng hiện tượng xe tự bò ở số D
Khi cần số ở D và bạn nhả phanh từ từ, xe sẽ tự bò lên dù chưa đạp ga, trên đường bằng. Đây là hiện tượng xe tự bò đặc trưng của nhiều xe số tự động, và nó là người bạn tốt khi đi chậm trong phố, xếp hàng tắc đường hay tiến vào chỗ đỗ. Bạn chỉ cần điều chỉnh lực nhả phanh để kiểm soát độ nhích, gần như không phải chạm ga.
Mặt trái là chính hiện tượng này khiến xe lao tới nếu bạn lơ đãng nhả phanh khi đang dừng đèn đỏ. Vì vậy, khi dừng xe ở số D, chân phải phải giữ phanh chắc chắn cho đến lúc thật sự muốn đi.
Thứ tự đỗ xe: dừng hẳn, về P, phanh tay, rồi mới tắt máy
Lỗi quên về P trước khi rời xe đã gây ra không ít tai nạn, có khi nạn nhân chính là người lái bị xe cán khi vừa bước xuống. Trình tự an toàn nên làm thành thói quen như sau:
- Đạp phanh cho xe dừng hẳn, không còn nhích.
- Giữ phanh, đưa cần số về vị trí P.
- Kéo phanh tay hoặc bật phanh đỗ điện tử.
- Tắt máy, kiểm tra lại cần số và đèn báo trên đồng hồ.
- Chỉ lúc đó mới nhả phanh chân, tháo dây an toàn và mở cửa.
Đừng bao giờ về P khi xe còn lăn, vì hộp số có thể hỏng. Cũng đừng nghĩ đã về P là đủ mà bỏ phanh tay, nhất là khi đỗ ở chỗ nghiêng.
Nếu muốn đọc thêm tình huống thực tế, bạn có thể xem kinh nghiệm lái xe tại Hà Nội.
Đường dốc với xe số tự động
Đường dốc là nơi người mới dễ mắc sai lầm vì làm theo lời truyền miệng thay vì hiểu nguyên lý. Với cách lái xe số tự động cho người mới bắt đầu, có ba tình huống cần nắm: đổ dốc, xuống dốc dài và dừng giữa dốc.
Vì sao không về N khi đổ dốc để “tiết kiệm xăng”
Có người cho rằng về N lúc đổ dốc sẽ đỡ tốn nhiên liệu. Cái giá phải trả lớn hơn nhiều: ở N, bánh xe tách khỏi động cơ, bạn mất hoàn toàn phanh động cơ và chỉ còn trông vào phanh chân. Xe trôi nhanh dần, phanh phải làm việc liên tục, có thể nóng và yếu đi đúng lúc bạn cần nhất.
Nhiều xe hiện nay còn gần như ngắt nhiên liệu khi bạn nhả ga lúc xe đang trôi có số, nên cái lợi “tiết kiệm” kia vốn không đáng kể. Cứ để D khi xuống dốc ngắn và chủ động phanh.
Xuống dốc dài: dùng chế độ số thấp
Với đoạn đèo hoặc dốc dài, hãy chuyển sang chế độ số thấp hoặc chế độ chuyển số tay trước khi bắt đầu xuống, chứ đừng đợi xe đã trôi nhanh mới xoay xở. Động cơ lúc này ghìm xe lại, phanh chân chỉ phải hỗ trợ từng nhịp thay vì đạp rà liên tục.
Dừng và khởi hành ngang dốc
Khi dừng giữa dốc lên, giữ phanh chân chắc chắn, không để xe tụt. Nhiều xe có tính năng hỗ trợ khởi hành ngang dốc giữ xe trong chốc lát sau khi nhả phanh, nhưng không phải xe nào cũng có. Nếu xe có tính năng này, bạn chỉ việc chuyển chân phải từ phanh sang ga dứt khoát và tăng ga đều.
Nếu xe không có hỗ trợ, hoặc dốc quá gắt, hãy kéo phanh tay khi dừng. Lúc đi, đặt chân phải lên ga, tăng ga nhẹ đến khi cảm thấy xe muốn tiến, rồi nhả phanh tay. Với phanh đỗ điện tử, cách nhả tự động hay thủ công tùy xe, nên hãy tập trước ở dốc thoải. Tuyệt đối không dùng chân trái giữ phanh để chân phải đạp ga.
Khi lỡ đạp nhầm chân ga và những thói quen xấu cần bỏ
Đạp nhầm, lỗi luôn được nhắc đầu tiên khi bàn về cách lái xe số tự động cho người mới bắt đầu, thường xảy ra lúc căng thẳng: vào chỗ đỗ chật, lùi xe, hoặc khi có người đi bộ bất ngờ băng qua. Người lái tưởng mình đang phanh nên càng đạp mạnh, xe càng lao nhanh, và nỗi hoảng loạn khiến vòng luẩn quẩn đó kéo dài thêm vài giây chết người.
Phản xạ đúng: nhấc chân, đạp phanh mạnh, không hoảng
Ngay khi thấy xe tăng tốc trái ý mình, việc đầu tiên là nhấc hẳn chân phải khỏi bàn đạp, chứ không đạp tiếp. Sau đó đặt lại chân vào phanh và đạp mạnh, giữ chặt đến khi xe dừng. Thói quen đặt gót chân trước phanh sẽ giúp bạn tìm lại đúng chỗ. Hít một hơi, giữ tay chắc vô lăng, hoảng loạn chỉ làm mọi thứ tệ hơn.
Những thói quen xấu người mới hay mắc
Lỗi thứ nhất là tì chân lên phanh liên tục khi xe chạy. Đèn phanh sáng mãi làm xe sau không đoán được ý bạn, má phanh mòn nhanh và nóng lên. Hãy để chân nghỉ ở vị trí sẵn sàng, gót trên sàn, chỉ đạp khi cần.
Lỗi thứ hai là chuyển từ D sang R hoặc ngược lại khi xe chưa dừng hẳn, hay gặp khi lùi ra khỏi chỗ đỗ rồi vội đi tiếp. Việc này làm hộp số chịu tải bất thường và có thể khiến xe giật mạnh.
Tập cách lái xe số tự động cho người mới bắt đầu ở đâu và thế nào
Chọn chỗ tập an toàn
Nơi lý tưởng là bãi rộng, vắng người, mặt đường bằng phẳng, ít vật cản, như bãi đỗ vào giờ vắng hay khu đất trống được phép sử dụng. Tránh tập trên đường phố đông khi chưa quen phản xạ phanh. Luôn có một người lái lâu năm ngồi ghế phụ, vì người đó thấy lỗi mà bạn không tự nhận ra.
Trình tự buổi tập đầu tiên
Buổi đầu hãy tập riêng từng việc, đừng ôm đồm:
- Ngồi đúng tư thế, chỉnh ghế để chân phải xoay qua lại giữa ga và phanh thoải mái.
- Tập đạp phanh, khởi động, chuyển P sang D và ngược lại khi xe đứng yên.
- Nhả phanh cho xe tự bò, rồi dừng lại, lặp đi lặp lại đến khi quen lực chân.
- Tập đỗ đúng trình tự đủ bước cho đến khi thành phản xạ.
- Khi đã chắc tay mới tập lùi, dốc thoải và dùng chế độ số thấp.
.
Lời kết
Cách lái xe số tự động cho người mới bắt đầu không nằm ở việc học thêm nhiều thao tác, mà ở việc giữ vài nguyên tắc cho tới khi thành bản năng. Chỉ dùng chân phải, luôn đạp phanh khi khởi động và chuyển số, đỗ xe đủ bước dừng hẳn, về P, kéo phanh tay rồi mới rời xe. Đọc sách hướng dẫn của chính xe mình, tập ở nơi an toàn có người kèm, và bạn sẽ thấy xe số tự động thật sự dễ lái theo đúng nghĩa của nó.
