Việc chuyển từ xe số sàn sang điều khiển một chiếc xe tự động đang là xu hướng tất yếu của rất nhiều tài xế hiện nay bởi sự nhàn nhã và tiện lợi, đặc biệt là khi phải di chuyển trong những khu đô thị đông đúc. Tuy nhiên, sự nhàn nhã này lại tiềm ẩn những rủi ro cực kỳ nguy hiểm nếu những “tài cũ” quen chân côn không biết cách điều chỉnh thói quen của mình. Với tư cách là một giảng viên đào tạo thực hành lái xe nhiều năm kinh nghiệm tại Trung tâm Dạy Nghề – Sát hạch lái xe Thái Việt, tôi đã chứng kiến không ít trường hợp học viên gặp lúng túng, thậm chí hoảng loạn trong những ngày đầu chuyển đổi. Bài viết này sẽ chia sẻ những kinh nghiệm thực tế, dễ hiểu và có thể áp dụng ngay để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho bạn và những người xung quanh.
Tại sao việc chuyển sang lái xe tự động lại tiềm ẩn rủi ro cho tài cũ?
Nhiều người lầm tưởng rằng đã biết lái xe số sàn thì việc chuyển sang một chiếc xe tự động sẽ dễ như trở bàn tay vì mọi thao tác đã được tối giản hóa. Bạn không còn phải lo lắng về việc đạp côn, canh vòng tua máy hay sợ xe chết máy giữa dốc. Thế nhưng, chính sự tối giản này lại là “cái bẫy” tâm lý và phản xạ.
Khi lái xe số sàn, bộ não và cơ bắp của chúng ta đã hình thành một “trí nhớ cơ bắp” (muscle memory) rất vững chắc: chân trái đạp côn, chân phải điều khiển ga và phanh. Khi gặp tình huống khẩn cấp, phản xạ tự nhiên của tài xế số sàn là đạp mạnh cả hai chân (côn và phanh) để cắt chuyển động và dừng xe.
Nhưng khi ngồi lên một chiếc xe tự động, chân côn không còn tồn tại, và bàn đạp phanh thường được thiết kế to hơn. Nếu giữ nguyên phản xạ cũ, trong tình huống giật mình, chân trái của bạn có thể sẽ đạp nhầm vào chân phanh, trong khi chân phải vẫn đang giữ ga, hoặc tệ hơn là đạp nhầm chân ga thay vì chân phanh. Đây chính là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến những vụ tai nạn “xe điên” lao lên vỉa hè hay đâm hàng loạt phương tiện khác mà báo đài vẫn thường đưa tin.
5 Lưu ý “sống còn” khi mới bắt đầu làm quen với xe tự động
Để xóa bỏ thói quen cũ và thiết lập phản xạ mới an toàn, bạn cần khắc cốt ghi tâm 5 nguyên tắc dưới đây:
1. Tuyệt đối “giải phóng” và “trói” chân trái
Nguyên tắc tối thượng và quan trọng nhất khi điều khiển xe tự động là: Chỉ sử dụng duy nhất chân phải để điều khiển cả ga và phanh. Chân trái phải được để hoàn toàn nghỉ ngơi ở bệ gác chân bên trái. Trong những buổi học đầu tiên tại sân tập, tôi thường yêu cầu học viên gập hẳn chân trái lại hoặc đặt sát vào cửa xe để “ép” bộ não quên đi sự tồn tại của chân trái khi lái xe. Tuyệt đối không được dùng chân trái đạp phanh và chân phải đạp ga cùng lúc, điều này không chỉ làm hỏng hộp số, cháy má phanh mà còn gây mất kiểm soát xe hoàn toàn.
2. Nắm rõ các ký hiệu và thao tác trên cần số
Hộp số tự động không có các cửa số 1, 2, 3, 4, 5 như số sàn mà sử dụng các ký hiệu chữ cái tiếng Anh. Bạn bắt buộc phải thuộc lòng ý nghĩa các chữ cái trên cần số xe tự động như P (Đỗ xe), R (Lùi), N (Số mo/Tự do), D (Tiến). Ngoài ra, các xe hiện đại còn có thêm số M (Manual), S (Sport) hay D1, D2, L để đi đường đèo dốc. Việc hiểu rõ cần số giúp bạn thao tác dứt khoát, không cần phải cúi xuống nhìn khi đang chạy trên đường, từ đó tập trung tối đa vào việc quan sát giao thông.
3. Luôn đạp phanh khi khởi động và sang số
Một tính năng an toàn được thiết kế trên mọi chiếc xe tự động là bạn phải đạp hết hành trình phanh thì mới có thể bấm nút Start/Stop (hoặc vặn chìa khóa) để nổ máy, đồng thời mới có thể kéo cần số từ vị trí P sang các vị trí khác (R, N, D). Thói quen này giúp giữ chiếc xe đứng yên tĩnh tại, tránh tình trạng xe chồm lên phía trước hoặc lùi về phía sau một cách mất kiểm soát ngay khi vừa nổ máy.
4. Cẩn thận với hiện tượng “xe tự bò” (Creeping)
Khác với xe số sàn (nếu không mớm ga và nhả côn thì xe không chạy), một chiếc xe tự động sẽ tự động di chuyển chậm (khoảng 5-10 km/h) ngay khi bạn nhả chân phanh trong lúc cần số đang ở vị trí D hoặc R, dù bạn chưa hề chạm vào chân ga. Hiện tượng này gọi là Creeping. Do đó, khi lùi xe, đỗ xe hoặc di chuyển nhích từng chút một trong lúc tắc đường, bạn chỉ cần sử dụng chân phanh để kiểm soát tốc độ là đủ, hạn chế tối đa việc chuyển sang chân ga để tránh rủi ro vọt ga ngoài ý muốn.
5. Nguyên tắc “gót chân không rời sàn” (Chữ V)
Để tránh việc đạp nhầm chân ga và chân phanh, bạn hãy đặt gót chân phải thẳng hàng với bàn đạp phanh và tỳ chặt xuống sàn xe. Khi cần ga, bạn chỉ xoay mũi chân sang phải theo hình chữ V để đạp ga. Khi cần phanh, xoay mũi chân về lại vị trí thẳng đứng. Gót chân tuyệt đối không được nhấc lên khỏi sàn xe để di chuyển qua lại giữa hai bàn đạp. Thói quen này giúp định vị chính xác vị trí không gian của bàn đạp, giúp cơ bắp ghi nhớ đâu là ga, đâu là phanh mà không cần nhìn.
Kinh nghiệm thực hành lái xe an toàn từ chuyên gia tại Thái Việt
Tại Trung tâm Dạy Nghề – Sát hạch lái xe Thái Việt, chúng tôi thấu hiểu những khó khăn của học viên khi mới tiếp cận với xe tự động. Hoạt động từ năm 2013, Thái Việt đã xây dựng một lộ trình đào tạo bài bản, kết hợp giữa công nghệ hiện đại và kinh nghiệm thực chiến.
Trước khi lên xe thật, học viên sẽ được rèn luyện phản xạ trên hệ thống cabin mô phỏng lái xe 3D thế hệ mới. Tại đây, bạn có thể thoải mái thao tác chân phải, làm quen với cần số và xử lý các tình huống giao thông bất ngờ mà không sợ gây ra tai nạn. Việc này giúp hình thành “trí nhớ cơ bắp” chuẩn xác nhất.
Khi bước vào thực hành thực tế, học viên được sử dụng 100% dàn xe tập lái đời mới. Ưu điểm của xe đời mới là động cơ mượt mà, chân ga và chân phanh rất nhạy, hộp số chuyển số êm ái, không hề có hiện tượng giật cục. Điều này giúp người học tự tin hơn rất nhiều khi điều khiển xe tự động. Cùng với sự hướng dẫn tận tình theo phương pháp 1 kèm 1 của đội ngũ gần 100 giảng viên kỳ cựu, học viên sẽ được chỉnh sửa từng tư thế ngồi, từng góc đặt chân, đảm bảo thuần thục kỹ năng trước khi bước vào hệ thống sân luyện thi sát hạch riêng biệt đạt chuẩn quốc gia của trung tâm.
Lời khuyên dành cho người mới học lái từ đầu
Nếu bạn là “tờ giấy trắng”, chưa từng lái xe số sàn và muốn học thẳng lên bằng B1, đây là một lợi thế lớn vì bạn không bị ảnh hưởng bởi những thói quen cũ. Tuy nhiên, đừng vì thế mà chủ quan. Bạn cần phải học cách lái xe số tự động một cách có hệ thống từ những người có chuyên môn, thay vì chỉ nhờ người thân hay bạn bè chỉ dạy vài buổi rồi tự lái.
Người thân có thể biết lái xe, nhưng họ không có nghiệp vụ sư phạm để nhìn ra những lỗi sai nhỏ nhặt trong tư thế đặt chân hay cách phản xạ của bạn. Một khi đã hình thành thói quen sai từ những ngày đầu tiên cầm lái xe tự động, việc sửa chữa sau này sẽ vô cùng khó khăn và tiềm ẩn rủi ro khôn lường khi tham gia giao thông thực tế.
Tổng kết
Chuyển sang điều khiển xe tự động là một bước tiến giúp trải nghiệm lái xe của bạn trở nên thư thái và an toàn hơn, miễn là bạn tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc vận hành và chịu khó rèn luyện để thay đổi thói quen cũ. Hãy luôn nhớ: Chân trái nghỉ ngơi, gót phải chạm sàn, luôn đạp phanh khi khởi động và sang số.
Nếu bạn đang có nhu cầu học lái xe từ đầu, muốn bổ túc tay lái để tự tin đổi sang xe mới, hoặc cần hỗ trợ xử lý hồ sơ thi bằng lái xe, hãy liên hệ ngay với Trung tâm Dạy Nghề – Sát hạch lái xe Thái Việt (Website: daylaixehanoi.vn). Với cơ sở vật chất hiện đại, sân thi riêng biệt và tỷ lệ học viên đậu trên 95%, chúng tôi cam kết mang đến cho bạn những giờ học chất lượng, an toàn và vững tay lái trên mọi nẻo đường.
