Để cầm được tấm bằng lái xe trên tay, bất kỳ ai cũng phải vượt qua bài thi sa hình đầy thử thách. Đây là phần thi thực hành quan trọng nhất, mang tính quyết định đến việc bạn có đủ điều kiện được cấp Giấy phép lái xe hay không. Với tư cách là một giáo viên dạy thực hành lâu năm tại Trung tâm Dạy Nghề – Sát hạch lái xe Thái Việt, tôi đã chứng kiến không ít học viên bỡ ngỡ, lo lắng tột độ và đánh rơi điểm số đáng tiếc chỉ vì không nắm rõ cấu trúc bài thi. Việc hiểu rõ từng khúc cua, từng vạch kẻ đường không chỉ giúp bạn tự tin mà còn là chìa khóa để đạt điểm tối đa. Vậy thực chất phần thi này bao gồm những nội dung gì? Hãy cùng tôi phân tích chi tiết ngay dưới đây để có sự chuẩn bị tốt nhất.
Tổng quan về bài thi sa hình ô tô hiện nay
Trước khi đi sâu vào từng phần nhỏ, học viên cần hiểu rõ “luật chơi” của sân sát hạch. Theo quy định mới nhất của Bộ Giao thông Vận tải, thời gian tổng cộng cho một bài thi sa hình các hạng B1, B2, C thường được quy định tối đa là 18 phút. Tổng điểm của bài thi là 100 điểm, và để đỗ, bạn bắt buộc phải đạt từ 80 điểm trở lên.
Hệ thống chấm điểm hiện nay hoàn toàn tự động bằng chip điện tử gắn trên xe và hệ thống cảm biến âm dưới mặt đường. Điều này đảm bảo tính minh bạch, công bằng tuyệt đối nhưng cũng vô cùng khắt khe. Bất kỳ một lỗi nhỏ nào như đè vạch, chết máy, quên xi nhan hay quá thời gian đều sẽ bị hệ thống tự động trừ điểm (thường là 5 điểm/lần) hoặc thậm chí thông báo “Bạn đã bị truất quyền thi” trực tiếp trên loa.
Vì tính chất khắt khe và độ chính xác cao này, một bài thi sa hình đòi hỏi người lái không chỉ có kỹ năng điều khiển vô lăng, chân côn, chân phanh thuần thục mà còn phải có một tâm lý thực sự vững vàng, không luống cuống khi bị trừ điểm.
Chi tiết 11 phần trong bài thi sa hình chuẩn của Bộ GTVT
Để hoàn thành xuất sắc bài thi sa hình, bạn cần nắm rõ cấu trúc, yêu cầu và các điểm dễ bị trừ điểm của từng bài thi nhỏ. Dưới đây là trình tự chuẩn 11 bài thi sa hình hạng B1, B2, C mà mọi học viên đều phải trải qua:
1. Xuất phát
Trước khi bắt đầu, bạn cần thắt dây an toàn, chỉnh ghế và gương chiếu hậu sao cho nhìn rõ bánh xe sau. Khi có lệnh “Xuất phát” từ hệ thống loa trên xe, bạn phải bật xi nhan trái, vào số 1 (hoặc số D với xe số tự động), nhả phanh tay và từ từ tiến lên. Khi xe qua vạch xuất phát và nghe tiếng “Bính boong”, bạn phải tắt xi nhan ngay lập tức. Lỗi quên bật, quên tắt xi nhan hoặc tắt muộn sau 5 mét đều bị trừ 5 điểm. Nếu quá 20 giây không xuất phát bị trừ 5 điểm, quá 30 giây bị loại trực tiếp.
2. Dừng xe nhường đường cho người đi bộ
Yêu cầu của phần này là cản xe phía trước phải cách vạch dừng nhường đường không quá 50cm. Nếu dừng quá non (chưa tới vạch) hoặc đè lên vạch, bạn sẽ bị trừ 5 điểm. Mẹo của các thầy tại Thái Việt là canh theo điểm chuẩn trên thân xe (thường là chốt cửa) đối chiếu với cột biển báo STOP bên phải sân. Cứ thấy điểm chuẩn ngang cột là đạp phanh dứt khoát.
3. Dừng xe và khởi hành ngang dốc (Đề pa)
Đây được xem là nỗi ám ảnh lớn nhất trong bài thi sa hình, đặc biệt là với các bạn thi bằng hạng B2 (xe số sàn). Bạn phải dừng xe đúng vạch trên dốc và khởi hành đi tiếp mà không bị tụt dốc quá 50cm hoặc chết máy. Nếu dừng quá vạch hoặc tụt dốc quá giới hạn, bạn sẽ bị loại trực tiếp ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu bạn học tại Trung tâm Thái Việt, bạn hoàn toàn có thể yên tâm. Dàn xe tập lái đời mới của chúng tôi được bảo dưỡng định kỳ, hệ thống côn ga cực kỳ mượt mà, không hề bị giật cục hay sâu côn, giúp bài đề pa lên dốc trở nên vô cùng nhẹ nhàng và dễ kiểm soát.
4. Qua vệt bánh xe và đường hẹp vuông góc
Ở bài này, bạn phải điều khiển cho 2 bánh xe bên phụ (bên phải) đi lọt qua một vệt giới hạn rất hẹp (chỉ rộng hơn bánh xe khoảng 10-15cm). Để làm được, bạn cần ngắm điểm chuẩn từ xa, căn cho tâm vô lăng, cúc áo ngực của bạn và điểm đánh dấu trên sân tạo thành một đường thẳng. Sau đó, tiếp tục đánh lái qua hai góc vuông liên tiếp với tốc độ chậm. Lỗi đè vạch ở bài này bị trừ 5 điểm/lần, nếu bánh xe không đi qua vệt sẽ bị truất quyền thi.
5. Qua ngã tư có tín hiệu đèn giao thông
Bài thi này sẽ lặp lại 4 lần trong suốt quá trình đi quanh sân. Nguyên tắc vàng là “Đỏ dừng, Xanh đi”. Bạn phải dừng trước vạch vàng, chờ đèn đỏ còn khoảng 2-3 giây thì bắt đầu nhả phanh/côn đi tiếp. Vượt đèn đỏ sẽ bị trừ tới 10 điểm. Lưu ý, ở ngã tư rẽ trái và rẽ phải, bạn bắt buộc phải bật xi nhan tương ứng.
6. Đường vòng quanh co
Bài thi yêu cầu người lái đánh lái liên tục theo hình chữ S. Khẩu quyết “Tiến bám lưng, lùi bám bụng” là kim chỉ nam để bạn không bị đè vạch ở phần thi này. Bạn cần mở rộng vòng cua, đi chậm và đánh lái đều tay theo độ cong của mặt đường.
7. Ghép xe dọc vào nơi đỗ (Lùi chuồng)
Ghép dọc là một kỹ năng cực kỳ quan trọng của bài thi sa hình và có tính ứng dụng cao thực tế. Bạn có 2 phút để lùi xe vào chuồng mà không đè vạch. Yêu cầu là thân xe phải song song với hai bên thành chuồng và bánh xe sau phải đè lên vạch cảm biến màu vàng để hệ thống nhận bài (phát ra tiếng “Tu”). Nếu quá 2 phút trừ 5 điểm, đè vạch trừ 5 điểm.
8. Tạm dừng ở nơi có đường sắt chạy qua
Cách thực hiện bài này hoàn toàn tương tự như bài nhường đường cho người đi bộ. Bạn chỉ cần đi chậm, canh điểm chuẩn trên xe ngang với cột mốc trên sân (hoặc vạch sơn đỏ trên vỉa hè) và đạp phanh dừng hẳn. Dừng sai vị trí trừ 5 điểm.
9. Thay đổi số trên đường bằng
Khi xe tiến đến đoạn đường thẳng và nghe tín hiệu “Bính boong”, bạn phải đạp ga tăng tốc, đồng thời tăng từ số 1 lên số 2 (với hạng B2) và đạt tốc độ trên 24km/h trước biển báo tốc độ tối thiểu màu xanh. Sau đó, rà phanh giảm về số 1 và giảm tốc độ xuống dưới 24km/h trước biển báo tốc độ tối đa màu đỏ. Lỗi thao tác sai số, không đạt tốc độ hoặc không giảm tốc độ đều bị trừ 5 điểm.
10. Ghép xe ngang vào nơi đỗ
Thường được gọi là đỗ xe song song. Bạn phải lùi xe vào khoảng trống giữa hai xe (được mô phỏng bằng các vạch sơn và vỉa ba toa). Yêu cầu là thân xe phải song song với lề đường, cách lề không quá 25cm và bánh xe đè qua vạch vàng nhận bài. Nếu áp dụng đúng các mẹo thi sa hình B2 do các giảng viên Thái Việt truyền đạt, kết hợp việc nhìn gương chiếu hậu đúng thời điểm, bạn sẽ chỉ mất chưa tới 1 phút để hoàn thành bài này gọn gàng mà không bị trừ điểm nào.
11. Kết thúc
Sau khi qua ngã tư cuối cùng, bạn vòng xe về vạch đích. Bật xi nhan phải, đi thẳng qua vạch kết thúc. Lưu ý tuyệt đối phải giữ thẳng vô lăng, giữ chặt cần xi nhan để không bị tự tắt và không được dừng xe cho đến khi hệ thống báo “Chúc mừng bạn đã thi đạt phần thi thực hành lái xe trong hình”.
Những lỗi “tử thần” dễ đánh trượt bạn trong bài thi sa hình
Trong suốt quá trình hướng dẫn hàng ngàn học viên tại Thái Việt, tôi nhận thấy rất nhiều học viên trượt bài thi sa hình không phải vì kỹ năng yếu kém mà do mắc phải những lỗi ngớ ngẩn do tâm lý căng thẳng:
- Chết máy liên tục: Mỗi lần chết máy trừ 5 điểm. Nếu luống cuống, mất bình tĩnh khởi động lại chậm quá 30 giây, bạn
